Hoe houden we rekening met mogelijke zorgen

De gemeente vindt de gezondheid van haar inwoners heel belangrijk en stelt aanvullende eisen aan de ontwikkelaar Deze eisen moet de ontwikkelaar met onderzoek onderbouwen en daarop heeft de gemeente de aanvraag getoetst. Daarnaast heeft de ontwikkelaar afspraken gemaakt in het omgevingsconvenant die verder gaan dan de gemeentelijke eisen. Deze gaan o.a. over gezondheid, minder geluid, slagschaduw, vogels en vleermuizen, omgevingsfonds met burenregeling en communicatie met de Omgevingsadviesraad.

Veelgestelde vragen

Veel omwonenden maken zich zorgen over geluid, slecht slapen en slagschaduw. Dit kan stress geven en invloed hebben op de gezondheid.

De gemeente vindt dit belangrijk. Daarom zijn de GGD en landelijke onderzoeken (RIVM, WHO) geraadpleegd. De GGD zegt dat:  Geluid van windturbines kan hinder opleveren.  Om dit te minimaliseren moet de ontwikkelaar aantonen dat er: 

  • Extra maatregelen komen voor woningen op het industrieterrein, 
  • Omwonenden financieel kunnen deelnemen en gebruik kunnen maken van een burenregeling, waardoor ze niet alleen de lasten maar ook de lusten hebben,
  • De ontwikkelaar kiest voor de beste technieken om geluid te reduceren. 
  • Een stilstandvoorziening komt om mogelijke geluidshinder in de nacht te beperken en pieken in geluid tegen te gaan 

Uit de toets van de gemeente blijkt dat de aanvrager aan al deze randvoorwaarden voldoet en hierover in het omgevingsconvenant concrete afspraken staan. 

Ook werken SEA en REF mee aan een onderzoek om gezondheidseffecten te monitoren. Dit onderzoek gebeurt door de provincie, de gemeente en de GGD. De omgeving wordt via de omgevingsadviesraad betrokken bij de opzet. 

Windturbines maken geluid, vooral door draaiende wieken. Het geluid wisselt door de wind en is ’s nachts vaak beter hoorbaar dan overdag. Belangrijk om te weten: De turbines komen op industrieterrein Isselt, waar bedrijven zitten die al veel geluid maken en ook is toegestaan.

In het convenant hebben ontwikkelaar en de omgeving strengere afspraken gemaakt dan wettelijk verplicht van 47 dBLden. Om tegemoet te komen aan zorgen over geluid. De belangrijkste zijn:

  • de windturbines geven niet meer geluid dan 45 decibel (dB-Lden) aan de gevel van geluidsgevoelige objecten (woningen). Dat is strenger dan de wettelijk norm van 47 dBL den. Lden is een gemiddelde over dag, avond en nacht waarbij avond en nacht zwaarder meetellen. Ook is de afspraak gemaakt om bij het uitzetten van de windturbines - om te voldoen aan de 45 dB lden geluidsnorm - te kiezen voor rustige zomernachten (tussen 1 mei en 1 oktober).
  • het geluid dat de windturbines op de gevels van woningen en woonboten buiten het industrieterrein maken, mag nooit hoger zijn dan 43 decibel.
  • er komt maatwerk bij klachten. Voor direct omwonenden, woonwagens en woonboten mag het geluid door de windturbines binnen niet meer dan 33 dB(A) zijn. In de literatuur wordt dat vergeleken met fluisteren. Als het geluid hoger is neemt de ontwikkelaar maatregelen in huis, zoals betere isolatie. 
  • Voordat de windturbines er komen worden eerst geluidsmetingen gedaan. Dat wordt herhaald als de turbines er staan en werken. Zo wordt duidelijk wat verschil in geluid door de windturbines is. Deze informatie is voor iedereen toegankelijk. 
  • Bij de aankoop van de windturbines houdt de ontwikkelaar rekening met een turbine die de minste lage tonen veroorzaakt. Dit gaat mee als regel in de aanbesteding.

Omdat dB op zich niet zoveel zegt, zie een afbeelding uit de atlas leefomgeving. 

Hoeveel geluid maakt een windturbine? (PDF - 86kB)

De laagste tonen die we kunnen horen noemen we laagfrequent geluid. Een goed voorbeeld is het geluid van een snelweg op grote afstand, dat als een brom in de verte hoorbaar is of een koelkast die aanstaat. Een deel van het geluid van windturbines is laagfrequent.

In 2024 is door RVO onderzoek gedaan naar geluid en laagfrequent geluid. Hieruit blijkt dat er geen aanwijzingen zijn dat laagfrequent geluid van windturbines een bijzondere of belangrijke rol speelt bij geluidshinder. Toch wordt door mensen bij enkele windparken laagfrequent geluid als hinderlijk genoemd. De ontwikkelaar heeft in het convenant afgesproken dat bij de aankoop van de turbines, degene met zo min mogelijk laagfrequent geluid de voorkeur heeft.  Dat wordt een van de criteria in de aankoop en mensen uit de Omgevingsadviesraad kijken mee. Ook is afgesproken dat als laagfrequent geluid wordt gemeten de wieken langzamer gaan tot de oorzaak is vastgesteld en opgelost. 

Slagschaduw is de schaduw die ontstaat door de bewegende wieken en wordt vaak als hinderlijk ervaren. 

Volgens de wet is maximaal 6 uur per jaar en 20 minuten per dag aan slagschaduw toegestaan. In het convenant is afgesproken dat de wieken worden stilgezet zodra er bewegende schaduw van de wieken is (slagschaduw) op de ramen van woningen, woonwagens en woonboten. Dan schakelt de turbine automatisch uit. Omdat de wieken niet meteen stil staan betekent dit in de praktijk maximaal 1 uur per jaar en maximaal 3 minuten per dag. Stel dat bedrijven hinder ervaren en dit melden, dan neemt de ontwikkelaar contact op en wordt per situatie bekeken wat een goede oplossing is. 

De windturbines worden voorzien van nieuwe “lichttechnieken". De verlichting op de turbines gaat alleen aan als er een vliegtuig in de buurt is. Zo wordt knipperend licht voorkomen en alleen ingezet als het echt nodig is.

Er is kans dat vogels en vleermuizen tegen de wieken vliegen.  Vleermuizen zijn vooral gevoelig voor bewegende wieken als ze op zoek zijn naar voedsel, gaan trekken en bij bepaalde weersomstandigheden. De gemeenteraad stelde extra eisen om vogels en vleermuizen te beschermen. In het convenant zijn concrete maatregelen afgesproken: 

  • Er komt een moderne camera waarmee vogels en vleermuizen worden gezien zodat direct de wieken stiller kunnen draaien. 
  • Sowieso gaan de wieken langzamer draaien tussen juli en oktober, bij een temperatuur boven de 10 graden, weinig wind én geen regen.  
  • Deze afspraken worden vastgelegd in de flora en faunavergunning, die de provincie Utrecht afgeeft.  
  • Een ecologische werkgroep gaat monitoren en bewaken dat de maatregelen worden uitgevoerd. 
  • Ook komt er een ecologisch fonds om eventuele acties te betalen. De ontwikkelaar betaalt de werkgroep en het fonds. 
  • Als door de windturbines meer vogels of vleermuizen sterven dan verwacht, moet de ontwikkelaar een boete betalen van 30.000 euro. Deze gaat naar Vogelopvang Eemland.

Windturbinebladen bevatten soms een beschermlaag van epoxy met Bisfenol A (BPA). Dit is een chemische stof die ook in andere producten voorkomt, zoals bouwmaterialen, speelgoed en plastic flessen.

Door provincie Flevoland is onderzoek gedaan naar de mogelijke verspreiding van Bisfenol-A (hierna genoemd BPA) door de verwering van windturbines. Hieruit blijkt dat de verspreiding van BPA uit windturbines heel erg beperkt is, in vergelijking met o.a. verkeer, industrie en landbouw. 

De ontwikkelaar geeft aan dat ze de wieken regelmatig gaan inspecteren en zorgen voor een BPA vrije laag over de epoxylaag.

De windturbines zijn straks zichtbaar, vooral vanaf de Eempolder. Voor sommigen is dit een modern herkenningspunt, voor anderen een aantasting van het landschap. Er zijn visualisaties gemaakt zodat iedereen kan zien hoe het eruit ziet als het plan doorgaat. Deze visuals zijn terug te vinden in de landschappelijke analyse, een bijlage bij de ontwerp omgevingsvergunning (p. 20-26).

Als je denkt dat je door de windturbines nadeel hebt, kun je een aanvraag doen voor nadeelcompensatie (dat heette eerder ‘planschade’). Dat kan als de vergunning onherroepelijk is geworden. Dat is nadat alle rechtszaken zijn afgerond.

Voor woningen geldt een wettelijke drempel van 4% waardedaling. Blijft de schade daaronder, dan is dat voor eigen rekening. Zie voor meer informatie: Tegemoetkoming bij schade door aanpassing Omgevingsplan | Gemeente Amersfoort. In het convenant heeft de ontwikkelaar nog aanvullende afspraken gemaakt. De ontwikkelaar heeft voor woningen binnen een straal van 1.350 meter de peildatum verschoven van 2013 naar 26-09-2017. Hierdoor komen 12 woningen extra in aanmerking voor een aanvullende compensatie, waarbij de wettelijke 4% drempel (en eigen risico) wel blijft gelden.