Hoe komen we tot nieuwe vaste opvanglocaties voor asielzoekers?

We doorlopen vier stappen naar definitieve locaties: van lange lijst naar locatiebesluit. De gemeenteraad heeft daarin een centrale rol: zij kiest een scenario en neemt uiteindelijk het locatiebesluit.

Stap 1 – Eerste selectie

We beginnen met een lange lijst van mogelijke locaties in de hele gemeente, opgesteld op basis van eerdere onderzoeken en suggesties van inwoners. Elke locatie toetsen we eerst aan de randvoorwaarden. Locaties die daar niet aan voldoen, vallen direct af. De overgebleven locaties beoordelen we op onze criteria: elke locatie krijgt punten voor het criterium waar het aan voldoet. Met de locaties met de meeste punten stellen we opvangscenario’s op. Een scenario bestaat uit een paar locaties die samen de 483 opvangplekken bieden.

De lijst van locaties blijft vertrouwelijk, totdat de raad een voorkeursscenario heeft gekozen. Dat doen we om drie redenen:

1. We willen locaties zorgvuldig beoordelen zonder publieke druk
2. We willen voorkomen dat er onrust ontstaat in buurten waar uiteindelijk geen locatie komt
3. We willen eigenaren van panden niet onnodig in een lastige positie brengen.

Zodra de gemeenteraad een voorkeursscenario heeft gekozen, maken we de lijst alsnog openbaar — inclusief uitleg waarom locaties zijn afgevallen. We verwachten deze stap eind 2026 te doorlopen.

Stap 2 – De raad kiest een voorkeursscenario

Het college stelt één of meer scenario’s op. Daarbij houden we rekening met het aantal punten dat locaties kregen en de spreiding over de stad. De gemeenteraad kiest welk scenario we verder gaan uitwerken. De locaties staan dan nog niet definitief vast; het gaat om een voorkeursscenario. Op dat moment, worden de lijst en beoordelingen openbaar. We verwachten deze stap begin 2027 te kunnen doorlopen.

Stap 3 – Participatie en onderzoek

Voor de locaties uit het gekozen voorkeursscenario starten we de participatie. Omwonenden en betrokken organisaties kunnen hun mening geven: welke kansen en knelpunten zien zij? Welke maatregelen en afspraken zijn nodig, bijvoorbeeld op het gebied van veiligheid en leefbaarheid? Die input gebruiken we om de locaties opnieuw te beoordelen. We kijken ook naar de financiële haalbaarheid. Ook deze stap verwachten we begin 2027 te kunnen starten.

Stap 4 – Gemeenteraad neemt een besluit

Op basis van stap 3, maakt het college een voorstel voor de gemeenteraad. De raad stelt de definitieve locaties vast.

Vervolg

Daarna werkt de gemeente elke locatie verder uit: vergunningen, inrichting en afspraken over beheer en veiligheid. Ook vervolgt dan de participatie met de directe omgeving van elke locatie, om samen te kijken wat er nodig is zodat iedereen prettig kan blijven wonen en werken. Denk bijvoorbeeld aan afspraken over tussentijdse evaluaties op het moment een locatie open is of een vast aanspreekpunt.

Om locaties eerlijk en vergelijkbaar te kunnen beoordelen, werken we met een afwegingskader. Daarin staan randvoorwaarden en criteria voor opvanglocaties. 

Randvoorwaarden

Randvoorwaarden zijn harde eisen. Voldoet een locatie hier niet aan, dan valt die direct af. De randvoorwaarden gaan over:

• Ligging binnen de gemeentegrenzen van Amersfoort
• Juridische en planologische toelaatbaarheid (geen gezoneerd bedrijventerrein vanwege mogelijk geluidsoverlast door bedrijven)
• De locatie ligt niet in het Natuurwerk Nederland (NNN)
• Beschikbaarheid: de eigenaar moet bereid zijn de locatie beschikbaar te stellen
• De locatie is geen bestaande woning of appartement

Criteria en punten

Vervolgens beoordelen we alle overgebleven locaties aan de hand van vijf criteria. Elke locatie krijgt per criterium 0, 1 of 2 punten. Een locatie met veel punten betekent niet automatisch dat die de beste keuze is  Het college en de gemeenteraad kijken ook naar de combinatie van locaties in een scenario, de spreiding over de stad. De punten helpen om locaties eerlijk en onderling vergelijkbaar te beoordelen; de uiteindelijke afweging blijft een beslissing van de raad.

Criterium 1: Sociale balans en draagkracht van de wijk

We kijken of een wijk of dorp de komst van een opvanglocatie aankan – voor de lange termijn, zonder dat de druk te groot wordt. We gebruiken hiervoor objectieve cijfers: de sociaaleconomische status van de wijk (SES WOA 2023) en uitkomsten van de Monitor Leefbaarheid en Veiligheid 2025, met nadruk op sociale cohesie en het gevoel van onveiligheid. Een wijk met betere cijfers dan het Amersfoortse gemiddelde, krijgt meer punten.

Criterium 2: Bereikbaarheid van voorzieningen

Dit gaat over de mate waarin de locatie beschikt over goed bereikbare voorzieningen voor de dagelijkse basisbehoeften van asielzoekers: supermarkt, basisonderwijs, taalonderwijs, openbaar vervoer en gezondheidszorg (GZA). We meten dit in loop- en fietsminuten, zoals de normen van het COA. Hoe dichter bij de voorzieningen, hoe meer punten.

Criterium 3: Impact op de omgeving

We kijken naar de verwachte impact op de woonomgeving. Dat doen we op twee manieren. Ten eerste de afstand tot de dichtstbijzijnde woning en het aantal woningen binnen 100, 250 en 500 meter – hoe verder van bebouwing, hoe meer punten. Ten tweede de mate van verandering: een bestaand gebouw zonder grote aanpassing heeft minder impact dan nieuwbouw en krijgt meer punten.

Criterium 4: Beschikbaarheid en haalbaarheid

Dit criterium beoordeelt de praktische uitvoerbaarheid: wanneer is de locatie beschikbaar, voor hoe lang, zijn aansluitingen voor gas, water en energie aanwezig, hoe lang duurt de realisatie en is de locatie in gemeentelijk eigendom? Een locatie die snel en langdurig beschikbaar is en weinig aanpassingen vergt, krijgt meer punten.

Criterium 5: Bestaande initiatieven en afspraken

We kijken of er al bestaande plannen, initiatieven of bestuurlijke afspraken zijn op de locatie die niet goed samengaan met een opvanglocatie– bijvoorbeeld woningbouwplannen. Een locatie zonder bestaande, conflicterende afspraken krijgt meer punten. Ook kijken we of de locatie binnen één van de twee grote, door het Rijk aangewezen woningbouwgebieden in Amersfoort valt.

Van november 205 tot en met maar 2026 dachten duizenden Amersfoorters met ons mee: via buurtbijeenkomsten, straatgesprekken, inloopmomenten en een breed online onderzoek. De uitkomsten van die gesprekken zijn de basis voor zowel het procesvoorstel als het afwegingskader. Veel van wat inwoners belangrijk vinden, is direct terug te zien in de criteria en het stappenplan.

Verwerkt in de criteria:

• Afstand locatie tot woningen – dit is een meetbaar onderdeel van criterium 3 Impact op de omgeving.
• Draagkracht van een wijk – of een wijk de komst van een locatie aankan, vormt de kern van criterium 1 Sociale balans en draagkracht.
• Voorkeur voor bestaand gebouw boven nieuwbouw – dit staat in criterium 3: gebouwen zonder ingrijpende aanpassing krijgen meer punten dan nieuwbouw.
• Nabijheid van voorzieningen – een wens van zowel inwoners, als van asielzoekers en statushouders zelf. Dit staat in criterium 2 (Bereikbaarheid van voorzieningen).

Verwerkt op een andere manier

Niet alles wat we hoorden, laat zich vertalen naar een meetbaar criterium voor één locatie. Maar die verwerken we wel op een andere manier:

• Spreiding over de gemeente – spreiding is geen criterium voor één locatie, maar voor meerdere. Daarom houden we hier expliciet rekening mee bij het samenstellen van de scenario’s. Dit geldt ook voor de wens om grote locaties alleen aan de rand van wijken te plaatsen. In stap 2 laten we op een kaart zien hoe de voorgestelde locaties over de stad zijn verdeeld. 
• Veiligheid – veiligheid bleek in de gesprekken een belangrijk thema, maar is moeilijk te vertalen naar een puntenscore per locatie. Daarom bespreken we de veiligheidsaspecten van kansrijke locaties met de gemeentelijke afdeling Veiligheid en partnerorganisaties zoals de politie. Dit werken we verder uit in de stap 3. Dan gaan we ook in gesprek met omwonenden . Samen met het COA werken we per locatie een plan uit met concrete afspraken en maatregelen. 
• Bereikbaarheid voor hulpdiensten; we onderzoeken per locatie of de bereikbaarheid en veilige toegang voor hulpdiensten voldoende is of dat aanvullende maatregelen nodig zijn. Dit gebeurt in stap 3.
• Capaciteit van voorzieningen in de buurt; we kijken naar de beschikbaarheid van voorzieningen die asielzoekers daadwerkelijk gebruiken. Kinderen gaan bijvoorbeeld niet automatisch naar de dichtstbijzijnde school, maar bijvoorbeeld eerst naar een taalschool. Per locatie onderzoeken we of de relevante voorzieningen voldoende ruimte hebben voor de asielzoekers. Dit doen we in stap 3.
• Contact en integratie; aandachtspunten over begeleiding, taalonderwijs, dagbesteding, ontmoeting met buurtbewoners en meedoen in de samenleving. Deze punten zijn onderdeel van de dagelijkse praktijk op opvanglocaties. In dit proces komen ze in de afspraken met het COA in het vervolg na stap 4. 

De volledige uitkomsten van de gesprekken met inwoners zijn te lezen op de pagina Wat inwoners zeggen over opvanglocaties.

Heb je vragen of opmerkingen? Neem dan contact op via opvangvluchtelingen@amersfoort.nl.