Onderzoek ontrechting en rechtsherstel Joods onroerend goed en Joodse inwoners

Gemeente Amersfoort gaat haar rol onderzoeken bij ontrechting van Joods onroerend goed (in brede zin) en van ontrechting van Joodse inwoners van Amersfoort in de periode tijdens en net na de Tweede Wereldoorlog. Een extern onafhankelijk onderzoeker voert het onderzoek uit.

Onderzoek ontrechting en rechtsherstel Joods onroerend goed en Joodse inwoners

Een commissie die in het voorjaar van 2021 is ingesteld, begeleidt het onderzoek. Daarin zitten mensen met een Joodse achtergrond en kennisdragers van de lokale geschiedenis. De begeleidingscommissie is een aantal keer bij elkaar geweest en heeft de onderzoeksvragen geformuleerd.

Aanleiding

Aan het begin van de Tweede Wereldoorlog telde de gemeente Amersfoort ruim 730 Joodse inwoners. Van hen werden er 350 vermoord in de concentratie- en vernietigingskampen of overleefden de oorlog anderszins niet, omdat zij Joods waren.

In toenemende mate wordt de rol van gemeenten tijdens en net na de oorlog onder de loep genomen. Het verzoek tot het uitvoeren van dergelijk onderzoek is in mei 2019 gedaan aan burgemeesters en wethouders, in navolging van een oproep van het Centraal Joods Overleg (CJO). Amersfoort stelt nu ook een onafhankelijk onderzoek in naar haar (moreel) handelen in die periode.

Het onderzoek

Het onderzoek voor Amersfoort wordt uitgevoerd door onderzoeker Maarten-Jan Vos. Hij heeft een grote kennis van de Sjoa en startte al in 2011 onderzoek naar roof- en rechtsherstel. Ook nu verricht hij onderzoek voor een aantal gemeenten. Maarten-Jan Vos start medio februari 2022 het onderzoek in Amersfoort.

De onderzoeksvragen

  • Op welke wijze is de gemeente Amersfoort gedurende de Tweede Wereldoorlog betrokken geweest bij de verkoop, onteigening of verwerving van Joodse particuliere en/of bedrijfsmatige onroerende goederen?
    • Op welke wijze is de gemeente betrokken geweest bij de ontrechting van Joodse inwoners van Amersfoort? Hier valt te denken aan (als voorbeeld maar niet limitatief) de rol van gemeentelijke diensten als Gemeentewerken en de politie. Ook de rol van de gemeente als werkgever hoort hierbij.

    • Indien de gemeente objecten uit gedwongen verkoop of onteigening van Joodse inwoners heeft verkregen, hoe is dan de rol van de gemeente geweest bij de afhandeling na de Tweede Wereldoorlog? Hoe heeft de gemeente na WOII gehandeld bij het in rechte terugkrijgen van onroerend goed dat verhuurd was aan derden? Hierbij worden de rol van gemeentelijke diensten als de geestelijke gezondheidszorg (GGD) en de gemeentelijke woningdienst betrokken.

      • Heeft de gemeente na de Tweede Wereldoorlog enige vorm van belasting (zoals straatbelasting en rioolbelasting) of andere kosten (bv. woningverbetering) geheven aan Joodse overlevenden of familie van slachtoffers? Het gaat hierbij om heffingen of betalingen die berekend zijn over de tijd dat zij zelf geen gebruik maakten (konden maken) van de desbetreffende percelen.

      Planning

      Tijdens het onderzoek kunnen vondsten in de archieven aanleiding geven voor verdere verdieping. De doorlooptijd van het onderzoek is mede hiervan afhankelijk. De gemeente, onderzoeker en de begeleidingscommissie houden contact over de voortgang.

      De gemeente is ook gestart met een verkenning voor een soortgelijk onderzoek voor Roma en Sinti. Hiervoor zijn inmiddels contacten gelegd en hebben de eerste gesprekken plaatsgevonden.

      Vragen of relevante informatie

      Inwoners met vragen over het onderzoek kunnen deze stellen via een e-mail naar kabinet@amersfoort.nl. Of bellen naar 14 033 (vraagt u dan naar Yvonne de Korte of Madelon Cloo-Groenewoud).

      Tips

      Als uw tip of informatie gaat over vastgoed of ontrechting dan ontvangen wij graag de volgende informatie van u:

      • Naam en contactgegevens; *

      • Adres in Amersfoort waar de melding betrekking op heeft met eigenaren/bewoners tijdens en/of kort na WOII;

      • Relatie van degene die de melding doet met de voormalige eigenaren/bewoners;

      • Duiding van de rol die de gemeentelijke organisatie met betrekking tot dit adres/deze bewoners heeft gehad tijdens of direct na WOII ;

      • Toelichting/specifieke vragen.

      * de gegevens die u aan ons verstrekt zullen alleen voor dit onderzoek door ons worden gebruikt.

      Bekijk ook

      Het nieuwsbericht van 26 januari 2022.