Wat zijn de risico’s bij lood in de grond?

Op heel veel plaatsen in Nederland en dus ook in Amersfoort, zit diffuus lood in de grond. Met name in de binnenstad van Amersfoort komen hogere loodgehalten voor dan in de rest van de stad. De aanwezigheid van lood in de grond levert in zijn algemeenheid weinig risico op. Het kan een gezondheidsrisico opleveren als de grond waarin de lood zit wordt ingeslikt.

Vooral jonge kinderen (0-6 jaar) zijn extra gevoelig voor lood, omdat zij lood makkelijker in hun lichaam opnemen dan volwassen. Als jonge kinderen te veel en vaak het metaal binnenkrijgen, kan dat een negatief effect hebben op hun leervermogen. Voor oudere kinderen is het risico beperkt. Het gezondheidsrisico kan beperkt worden door het opvolgen van de gebruiksadviezen of door het nemen van maatregelen.  

Hoe komt lood in de grond?

Eeuwenlang is veel lood gebruikt in de woonomgeving en bij industriële toepassingen. Bijvoorbeeld in verf, maar ook in waterleidingen. Hierdoor is er op veel plaatsen sprake van verhoogde loodgehalten in de bodem. Dat geldt ook voor (een deel van) Amersfoort. De hoogste concentratie loodvervuiling in de grond is in de binnenstad.

RIVM: kans op afname leervermogen

Hoge concentraties lood in de bodem hoeven op zich geen probleem te zijn zolang de inname van lood beperkt blijft. Lood kan een negatief effect hebben op de gezondheid. Vooral hele jonge kinderen (0-6 jaar) zijn het meest kwetsbaar. In 2016 heeft een RIVM-onderzoek vastgesteld dat lood kan leiden tot een afname van het leervermogen.

Jonge kinderen kunnen lood binnen krijgen door bijvoorbeeld hun vingers in hun mond te steken tijdens het buitenspelen op een bodem met lood. Daarnaast kan het eten van groente uit de eigen tuin een manier zijn waarop lood in het lichaam komt. Dit komt vooral door de bodemdeeltjes die aan de gewassen blijven hangen en het lood dat door de gewassen wordt opgenomen.

Onderzoek speelplekken

De gemeente Amersfoort zorgt voor veilige speelplekken en heeft daarvoor ook altijd maatregelen genomen. Uit voorzorg gaat de gemeente alle speeltuintjes in de binnenstad van Amersfoort controleren om te kijken of er desondanks nog maatregelen noodzakelijk zijn. Hoge concentraties lood in de bodem hoeven op zich geen probleem te zijn zolang de inname van lood beperkt blijft. Maatregelen zijn er dan ook op gericht om contact met lood te voorkomen.

Binnenstad

Voor de binnenstad is gekozen omdat uit onderzoek blijkt dat hier het gehalte lood in de grond verreweg het hoogst is. In alle andere delen van Amersfoort is dit beduidend lager.

Eigen tuin

De gemeente doet geen onderzoek naar de grond in de particuliere tuinen. Mocht u willen weten of de grond van uw tuin een verhoogde loodgehalten heeft, biedt de gemeente in het voorjaar de mogelijkheid om dit zelf te laten onderzoeken. Vaak is er al een bodemonderzoek uitgevoerd. Op www.bodemloket.nl kunt u kijken of er een bodemonderzoek bekend is van uw perceel.

Wat kunt u doen?

Met een paar eenvoudige maatregelen kunt u ervoor zorgen dat kinderen zo min mogelijk in contact komen met lood.

  • Laat uw kinderen hun handen wassen na het buitenspelen.

  • Laat kinderen niet op onbedekte verontreinigde bodem (“kale bodem”) spelen. Bedek de bodem met gras, struiken of vaste planten. Een kunstgrasmat of bestrating, bij voorkeur waterdoorlatend, zorgen ook voor een goede bedekking.

  • Kies voor een zandbak met schoon zand.

  • Kweek groenten en fruit in plantenbakken met schone grond (potgrond of tuinaarde).

  • Was zelfgekweekte groenten en fruit grondig.

  • Was zelf uw handen na het tuinieren in eigen tuin en voor het eten.

  • Heeft u een grote moestuin (groter dan 200 m²)? Vraag dan informatie op over de kwaliteit van de bodem en/of laat deze onderzoeken.

  • Ga de inloop van grond in huis tegen door schoenen uit te doen bij het naar binnen lopen.

  • Stofzuig of dweil regelmatig uw huis.

Wat doen de provincie en gemeente?

Op grond van de Wet Bodembescherming is een aantal grote(re) gemeenten bevoegd gezag op het gebied van bodembeheer, waaronder de gemeente Amersfoort. Voor de overige gemeenten zijn de provincies bevoegd gezag. Voor de uitvoering van de taken maakt de gemeente Amersfoort gebruik van de Regionale Uitvoeringsdienst Utrecht (RUD).

Meer informatie?

Voor vragen over uw gezondheid en lood kunt u terecht bij de GGD.

Op www.bodemloket.nl kunt u informatie vinden over bodemonderzoeken die in uw omgeving zijn uitgevoerd.

Het RIVM-rapport over diffuse loodverontreiniging in de bodem (RIVM  2015-0204)

Het rapport van de Europese Voedselwarenautoriteit over lood en risico’s voor de gezondheid (EFSA 2010; 8(4):1570)