Biomassa in Amersfoort

Amersfoort wil verduurzamen en een CO2 neutrale stad worden. In Amersfoort is 40% van de CO2-uitstoot afkomstig van verwarming van woningen en andere gebouwen door fossiele brandstoffen zoals aardgas. Deze warmtevoorziening willen we verduurzamen. Voor circa 60% van de gebouwen lijkt een warmtenet de meest voor de hand liggende oplossing.

Warmtebedrijf Amersfoort gaat twee op hout gestookte, biomassacentrales bouwen die warmte gaan leveren aan het warmtenet. Er zijn verschillende opvattingen of deze vorm van warmteopwekking duurzaam is. We geven antwoord op de meest gestelde vragen.

Veelgestelde vragen over biomassacentrales

Wat is een op hout gestookte biomassa installatie?

Een op hout gestookte biomassainstallatie is een energiecentrale die als voedingsbron (brandstof) gebruikmaakt van hout en dus niet van aardgas of olie (fossiele brandstof). We noemen dit houtige biomassa. Warmtebedrijf Amersfoort bouwt in Amersfoort twee hybride warmte-installaties: hier wordt warmte opgewerkt door gebruik te maken van houtige biomassa, maar ook van warmtepompen en zonnepanelen. Voor de houtige biomassa maakt Warmtebedrijf Amersfoort alleen gebruik van lokaal en regionaal snoei- en resthout.

Waar komt het hout voor de biomassa installatie vandaan?

Voor de bestaande biomassacentrale in de Nieuwe Stad wordt een mix gebruikt van restmateriaal van een houtverwerkend bedrijf, een klein gedeelte verse houtchips en hout uit de transportsector (transportpallets waar geen statiegeld op zit).

Warmtebedrijf Amersfoort maakt vooral gebruik van snoeiafval uit landschapsbeheer en de bebouwde kom (o.a. reststromen uit tuinonderhoud) die nu nog niet benut worden. Momenteel wordt nog een belangrijk deel van de in Nederland (en ook in Amersfoort) beschikbare biomassa geëxporteerd naar het buitenland. Het Warmtebedrijf wil dat een groter deel lokaal ingezet wordt.

Hoe zit het met de emissie van biomassa? Is biomassa niet ook vervuilend voor het milieu?

In vergelijking met de huidige warmtecentrales die op aardgas of kolen gestookt worden is een biomassainstallatieveel minder belastend. Het gebruik van houtige biomassa is een tijdelijke situatie in Amersfoort. Bij de verbranding van biomassa komt netto geen CO₂ vrij. Deze CO₂ is eerder door het gewas opgenomen uit de atmosfeer en zou bij afsterving van het gewas ook weer vrijkomen. Daarom kent de Rijksoverheid in de landelijke monitoringssystematiek dan ook geen CO₂-uitstoot toe aan biomassa. Dit in tegenstelling tot de CO₂-uitstoot bij verbranding van fossiele brandstoffen, waarbij wel extra CO₂ vanuit de diepe ondergrond aan de atmosfeer wordt toegevoegd.

Vergelijking broeikasgasemissies per eenheid geleverde warmte, berekend over de hele keten voor warmte uit houtige biomassa en warmte uit aardgas:

Bron:Warmte uit aardgas of biomassa? Klimaatimpact over de keten en effecten op luchtkwaliteit vergeleken voor warmtelevering aan industrie en bebouwde omgevingRoyal HaskoningDHV, 6 mei 2020.

Is er al zicht op een alternatief voor de biomassa installatie?

Als het warmtenet stabiel draait, kunnen andere, duurzame bronnen worden ingevoerd. Mogelijk alternatieve bronnen zijn: warmte uit oppervlaktewater, warmtecollectoren, afvalwater en/of aardwarmte. Voor de basisverwarming is aardwarmte een mogelijk duurzaam alternatief. en hHiervoor is vanuit de provincie seismisch onderzoek gedaan in de periode eind 2019/begin 2020. Resultaten van het onderzoek naar aardwarmte in de buurt van Amersfoort zullen naar verwachting na de zomer van 2020 beschikbaar zijn. Warmtebedrijf Amersfoort heeft een opsporingsvergunning aangevraagd die op dit moment in behandeling is bij het ministerie van Economische Zaken en Klimaat. De verwachting is dat er eind september 2020 een definitief besluit is.

Hoe zit het met de luchtkwaliteit, zoals de uitstoot van fijnstof?

Biomassacentrales, zoals de geplande hybride warmte-installaties van Warmtebedrijf Amersfoort, moeten voldoen aan de eisen die de Wet Milieubeheer stelt aan de uitstoot van fijnstof. Voor deze centrales moeten er fijnmazige filters worden toegepast om de rookgassen te zuiveren en leveren daardoor een relatief geringe bijdrage aan de totale uitstoot van fijnstof, utra-fijnstof en stikstof in de stad. Collectieve installaties hebben een zeer hoog verbrandingsrendement. De uitstoot van fijnstof is per ketel vergelijkbaar met de uitstoot van drie openhaarden. De geplande installaties omvatten in totaal vier moderne ketels op biogrondstoffen. Door de combinatie van technieken zullen de emissies nog verder omlaag gaan.

Waarom hebben twee biomassa installaties een vergunning gekregen?

De gemeente ziet een beperkt aantal biomassa installaties als tijdelijke tussenstap. Uiteindelijk willen we warmte uit aardwarmte halen. Tot voor kort had de gemeente geen mogelijkheden om biomassacentrales te kunnen weren op basis van de bestemmingsplannen. De bestemmingsplannen zijn inmiddels aangepast waardoor nieuwe initiatieven voor biomassacentrales geweerd kunnen worden.

Kan en wil de gemeente deze vergunningen intrekken?

De vergunningen zijn rechtsgeldig en onherroepelijk. Intrekken van een vergunning kan alleen bij zeer urgente en zwaarwegende planologische belangen. Het beperkt gebruiken van houtige biomassa is een tijdelijke situatie die we als tussenstap zien. Met samenwerkingspartners gaan we op actief op zoek naar andere duurzame energiebronnen zoals aardwarmte (geothermie).

Meer lezen over biomassa?

Op de volgende websites kunt u meer informatie vinden over biomassa: